بررسی منابع پژوهشی · تاریخ انتشار
کدام تاریخ نشان می‌دهد یک مقاله علمی چه زمانی منتشر شده است؟
روی یک رکورد Crossref تاریخ همین ماه را می‌بینید، اما صفحه ناشر از انتشار مقاله چند سال قبل خبر می‌دهد. برای بررسی عبارت «پژوهش تازه منتشرشده»، ابتدا باید معلوم کنید هر تاریخ به کدام رویداد مربوط است. تاریخ انتشار آنلاین مقاله، تاریخ چاپ شماره مجله و زمان به‌روزرسانی اطلاعات کتاب‌شناختی، جای یکدیگر را نمی‌گیرند.
پرسش را به یک رویداد مشخص وصل کنید
به‌جای پرسیدن «تاریخ مقاله چیست؟»، بنویسید «این مقاله چه زمانی برای نخستین بار به‌صورت مقاله مجله در وب منتشر شد؟» اگر موضوع بررسی، شماره چاپی است، همان را در پرسش مشخص کنید. ممکن است هر دو پاسخ درست باشند و چند ماه با هم فاصله داشته باشند.
عنوان، نام مجله، نویسندگان و DOI را از خود مقاله بردارید. DOI شناسه‌ای پایدار است که معمولاً کنار اطلاعات استناد دیده می‌شود. پیوند آن را باز کنید و در صفحه ناشر دنبال سابقه مقاله بگردید. پیش‌چاپ، اصلاحیه یا مجموعه‌داده‌ای با عنوان مشابه را بی‌دلیل همان مقاله حساب نکنید. نشانی صفحه و روز مشاهده را هم نگه دارید.
اگر DOI در Crossref ثبت شده باشد، اطلاعات عمومی آن را می‌توان از مسیر https://api.crossref.org/works/{DOI} خواند؛ جای عبارت داخل آکولاد، DOI کامل را بگذارید. سپس نام فیلدهای زیر را در متن پاسخ جست‌وجو کنید. این توضیح روش خواندن رکورد است؛ برای این نوشته آزمایش زنده‌ای روی یک مقاله مشخص انجام نشده است. DOIهای ثبت‌شده نزد مؤسسه‌ای دیگر، ممکن است به منبع همان مؤسسه نیاز داشته باشند.
نام فیلد، معنای تاریخ را تعیین می‌کند
| فیلد | رویداد مربوط |
|---|---|
published-online | انتشار آنلاین، طبق اطلاعات ارائه‌شده به سامانه |
published-print | انتشار چاپی، در صورت ثبت این تاریخ |
created | ثبت اولیه DOI در Crossref |
deposited | آخرین ثبت یا به‌روزرسانی اطلاعات رکورد |
indexed | آخرین نمایه‌سازی رکورد در API |
این تفکیک در تعریف رسمی فیلدها آمده است. وجود ساعت و دقیقه در یک مقدار، آن را به تاریخ دقیق‌ترِ انتشار تبدیل نمی‌کند؛ ممکن است اصلاً رویداد دیگری را اندازه بگیرد.
طبق توضیح Crossref درباره انواع تاریخ، تاریخ انتشار را عضو ارسال‌کننده اطلاعات تعیین می‌کند. بنابراین بهتر است آن را با سابقه درج‌شده در صفحه ناشر تطبیق دهید. این فیلد به‌تنهایی گزارش مشاهده مستقل از نخستین دسترسی خوانندگان نیست.
تمرین: پژوهش قدیمی با رکورد تازه
مثال ساختگی آموزشی: فرض کنید در بررسی «مقاله الف» اطلاعات زیر را می‌خوانید. نام مقاله و تمام رویدادهای این تمرین فرضی‌اند و نتیجه بررسی یک پژوهش واقعی نیستند.
- صفحه ناشر، تاریخ پذیرش را ۲۰ ژوئن ۲۰۲۱ اعلام می‌کند.
- ناشر و Crossref هر دو انتشار آنلاین را ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۱ ثبت کرده‌اند.
- تاریخ چاپ، سپتامبر ۲۰۲۱ است؛ روز مشخصی وجود ندارد.
- DOI در ۴ مه ۲۰۲۴ در Crossref ثبت شده است.
- آخرین ثبت اطلاعات در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ و نمایه‌سازی در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ انجام شده است.
اکنون ادعا این است: «این پژوهش نخستین بار پس از اول اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده.» تاریخ آنلاینِ ثبت‌شده در دو منبع با این ادعا سازگار نیست. دو تاریخ اکتبر به فعالیت روی رکورد مربوط‌اند. ثبت DOI در سال ۲۰۲۴ نیز به ما اجازه نمی‌دهد بگوییم مقاله پیش از آن در دسترس نبوده است.
از همین جدول نمی‌توان نتیجه گرفت نتایج علمی مقاله در اکتبر تغییر کرده‌اند. Crossref توضیح می‌دهد که به‌روزرسانی نمایه می‌تواند به شمار ارجاعات یا رابطه میان آثار مربوط باشد. برای ادعای تغییر در محتوا، به اطلاعیه مشخص یا مقایسه نسخه‌های شناسایی‌شده نیاز دارید. راهنمای مقایسه نسخه‌های PDF برای نگهداری چنین مقایسه‌ای کاربرد دارد.
وقتی روزِ ماه مشخص نیست، روز نسازید
در راهنمای کتاب‌شناختی Crossref امکان ثبت تاریخ تنها با سال یا با سال و ماه پیش‌بینی شده است. پس مقدار [[2021, 9]] در date-parts یعنی «سپتامبر ۲۰۲۱»، نه «اول سپتامبر ۲۰۲۱».
پرسش تمرین را عوض کنید: «آیا شماره چاپی پیش از ۱۵ سپتامبر منتشر شده بود؟» دانستن ماه برای پاسخ کافی نیست. مقدار اصلی را حفظ کنید و روز را نامشخص بنویسید. اگر نرم‌افزار صفحه‌گسترده جای خالی روز را با ۰۱ پر کرد، این یک انتخاب قالب‌بندی است؛ مدرک تازه‌ای درباره انتشار به دست نیامده است.
در یادداشت فارسی، تاریخ میلادی منبع را کنار برچسب آن نگه دارید. اگر برای خواننده تاریخ شمسی هم می‌نویسید، آن را تبدیلِ همان مقدار معرفی کنید. برای تاریخ ماه‌محور، تبدیل ظاهراً دقیق به یک روز شمسی نادرست است، چون روز مبدأ را نمی‌دانید.
اگر ناشر و رکورد درباره یک رویداد واحد اختلاف دارند، هر دو مقدار را ثبت کنید. ابتدا یکسان‌بودن مقاله و قالب انتشار را بررسی کنید؛ تا رسیدن به توضیح روشن‌تر، تاریخی را که با ادعای مورد نظر جور درمی‌آید انتخاب نکنید.
نتیجه را با منبع و حدودش بنویسید
نتیجه تمرین می‌تواند چنین باشد: «صفحه ناشر و رکورد بررسی‌شده، انتشار آنلاین را ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۱ اعلام می‌کنند. تاریخ چاپ فقط تا ماه سپتامبر ۲۰۲۱ مشخص است. فعالیت ثبت‌شده روی رکورد در اکتبر ۲۰۲۶، شاهد انتشار نخستین مقاله در آن ماه نیست.»
شناسه، پیوند منابع، نام فیلدها، مقدارهای اصلی، روز مشاهده و اختلاف‌های حل‌نشده را کنار این جمله بگذارید. در قالب گزارش اوسینت جت، ادعای اولیه و نتیجه بررسی را جدا ثبت کنید. برای تعیین تاریخ یک مقاله، همین بررسی عمومی ممکن است کافی باشد؛ این کار به معنای داوری کیفیت علمی پژوهش نیست.
انتشار: 2026-11-03 · تحریریه اوسینت جت
ادامه مسیر اوسینت
سرنخ‌های خام را به یک تحقیق ساختارمند در اوسینت جت تبدیل کنید
برای نتیجه بهتر، فقط به یک سرنخ اکتفا نکنید. شماره تلفن، ایمیل، یوزرنیم، دامنه، نام شرکت، تصویر، شهر، لینک شبکه اجتماعی و توضیح زمینه پرونده را کنار هم قرار دهید تا موتور اطلاعاتی اوسینت جت تحلیل دقیق‌تری بسازد.